Vì nghề nghiệp đang theo đuổi, vì lối sống đang hướng đến, tôi “nên” trở thành một người ăn chay thuần. Và điều đó đã khiến tôi vô cùng bối rối? 

Về mặt lý trí cũng như tình thương với những con vật, ăn chay là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe, tâm trí và cả “nghiệp” của tôi cũng như của tất cả mọi người. Thế nhưng khi tâm trí lên tiếng còn cơ thể vẫn chưa hề sẵn sàng thì việc chuyển qua một chế độ ăn toàn thực vật không phải là điều dễ dàng. 

Tôi đã từng ăn chay trường với gia đình một thời gian khi còn nhỏ. Sau đó khi lớn lên, vào một vài thời điểm tôi cũng thử chỉ ăn rau trong các bữa ăn của mình, và lúc đó tôi luôn cảm thấy đói cồn cào. Tôi nghĩ rằng cơ thể mình không phù hợp để ăn chay. Trong khi cơ thể luôn đói hay nói đúng hơn là thèm muốn đủ thứ thức ăn hấp dẫn thì tâm trí lại đang nói những tiếng thầm thì hãy chọn thức ăn tốt nhất cho cơ thể bạn và điều đó đã khiến tôi phải đấu tranh với chính mình trong một thời gian dài giữa việc Chay hay không Chay. 

Tôi nhận thấy mình bị giằng xé giữa khía cạnh đạo đức, trách nhiệm xã hội và những ham muốn của bản thân. Và cuối cùng tôi chọn cách thuận theo tự nhiên, chọn cách chuyển hoá từ từ, chọn cách bắt đầu bằng một thay đổi nhỏ thay vì một thay đổi lớn đột ngột. 

Tôi bắt đầu bằng buổi sáng chay tịnh mà món ăn ưa thích chủ yếu là Xôi. Trong ngày tuỳ vào thời điểm và công việc tôi ưu tiên dùng một bữa ăn đơn giản với rau xanh. Tôi cảm thấy dễ dàng hơn với sự bắt đầu này. 1 ngày, 2 ngày, 1 tuần, 2 tuần và bắt đầu nó trở thành thói quen mới. Tôi biết điều này khi nhận thấy cơ thể của mình không còn thèm một tô bún bò hay mì quảng là những món yêu thích và buổi sáng nữa. Nó đã bắt đầu ngoan ngoãn và hiểu rằng buổi sáng như vậy là tốt nhất cho bạn rồi. Tôi bắt đầu tận hưởng sự nhẹ nhàng như thế. Không có tình trạng nặng nề, không bị no đến mức vừa ăn xong là muốn lim dim ngủ lại. Một vài bữa tối tôi nhịn ăn và chỉ dùng một ít trái cây cũng ổn. Tôi không còn bị đói cồn cào nếu buổi tối không ních no bụng. Tất cả đều ổn với những thay đổi nhỏ và cơ thể tôi đang học cách thích nghi để hoà hợp với một tâm trí mới đang dần tiến hoá. 

Và điều quan trọng nhất là tôi không bị dằn vặt hay cảm thấy có lỗi khi không phải là một người thuần chay hoàn toàn. Tôi hoàn toàn có thể là một người ăn thuần thực vật vào một thời điểm thích hợp và tôi đang tận hưởng hành trình thay đổi của mình.  

Từ kinh nghiệm bản thân, đối với việc ăn chay – tạm hiểu là ăn thực vật và không ăn động vật cũng có khá nhiều quan điểm khác nhau và đây là một trong ba quan điểm phổ biến khiến cho việc ăn chay đối với tôi và rất nhiều người trở nên rất khó khăn hơn thực tế: 

Các bạn thử nhớ lại xem hồi nhỏ và ngay cả là bây giờ mỗi bố mẹ khi chăm con đều cố gắng dành miếng ngon nhất cho con: là miếng thịt chứ không phải miếng rau. Trẻ con được khuyến khích ăn thịt, uống nhiều sữa (từ động vật) để khỏe mạnh và chóng lớn. Đứa trẻ nào gầy gò, xanh xao thì chắc chắn nhà đấy khổ nên chỉ chỉ toàn ăn rau chứ làm gì có tiền ăn thịt cá. 

Bước ra từ thời chiến tranh đói khổ, Việt Nam vẫn còn là nước đang phát triển nên quan niệm này cũng ăn sâu vào gốc rễ khiến cho chúng ta luôn có cái nhìn giàu – nghèo rất rõ ràng thông qua bữa ăn. Nhà nghèo chỉ toàn ăn rau, nước mắm – nhà giàu thì có thêm thịt cá ê hề. Và vì thế thịt cá cũng chính là tiêu chuẩn nâng cao chất lượng sống và cũng trở thành những khoái khẩu hằng ngày của chúng ta. Tôi cũng không phải ngoại lệ. 

Cũng từ đó, đa phần nhiều người nghĩ rằng ăn chay không-đủ-chất và không thể thay thế hoàn toàn dinh dưỡng từ động vật.

Sự thật có phải như chúng ta nghĩ?

Sự thật là…có rất nhiều điều tôi – chúng ta từng nghĩ nó hiển nhiên là sự thật nhưng thực tế đó đều là những quan điểm sai lầm và nó khiến chúng ta bị bó vào những góc nhìn nhỏ hẹp. 

Thực tế là con người chúng ta cũng là một phần của tự nhiên không phải những cỗ máy siêu đẳng hay được tạo ra để thống trị muôn loài nên về mặt cơ địa tự nhiên, chúng ta cũng được tạo ra để có sự hài hoà với muôn loài. 

Thực tế là cấu tạo cơ thể con người gần tương tự với các con vật ăn cỏ hơn ăn thịt.

Thực tế là tụi động vật ăn cỏ như voi, tê giác, hà mã, hươu nai…tụi nó cũng rất to khoẻ. 

Thực tế là thế giới ngày càng có nhiều những người ăn chay hoàn toàn khoẻ mạnh, linh hoạt và thậm chí còn dẻo dai và sống thọ hơn thông thường.

Đồ ăn chay thông thường như chay giả mặn hay các món chay đã được chế biến để có thể dùng lâu thường có mùi vị khá đặc trưng và giống nhau. Do đó bản thân tôi khi nghĩ về đồ ăn chay thường là bắt buộc ăn hơn là thưởng thức thật sự. Và tôi không thấy vị ngon của nó. À, nói chính xác hơn là tôi đã không cảm nhận được vị ngon trọn vẹn của nó cho đến khi tôi trải qua kỳ nghỉ ba ngày cùng với hai người bạn và một người thầy đặc biệt – cũng chính là người đã chuẩn bị từng bữa ăn cho tụi mình trong suốt thời gian ở khu retreat của chị. 

Đồ ăn chay thông thường như chay giả mặn hay các món chay đã được chế biến để có thể dùng lâu thường có mùi vị khá đặc trưng và giống nhau. Do đó bản thân tôi khi nghĩ về đồ ăn chay thường là bắt buộc ăn hơn là thưởng thức thật sự. Và tôi không thấy vị ngon của nó. À, nói chính xác hơn là tôi đã không cảm nhận được vị ngon trọn vẹn của nó cho đến khi tôi trải qua kỳ nghỉ ba ngày cùng với hai người bạn và một người thầy đặc biệt – cũng chính là người đã chuẩn bị từng bữa ăn cho tụi mình trong suốt thời gian ở khu retreat của chị. 

Ngoài ra trong một bữa ăn các món ăn cũng được sắp xếp sao cho có sự cân bằng âm dương và đảm bảo đủ chất. Thường trong bữa ăn chúng tôi cơm trắng sẽ được thay hoàn toàn bằng cơm gạo lứt loại mềm kèm muối mè, lạc rang. Đậu hũ và các loại hạt đôi khi được kho với nhau để tăng đạm kèm thêm đó là canh rau bổ dưỡng và món rau mộc nấu đơn giản như hấp, luộc, xào…

Để thưởng thức một bữa ăn, chúng tôi thường dành hơn 1h đồng hồ để ăn thật chậm, trong đó chậm nhất là việc nhai. Cách ăn này ban đầu khiến tôi cảm thấy hơi chán nản nhưng quả thật khi bắt đầu nhai kỹ, đồ ăn trong miệng trở nên sống động hơn, ngọt ngào hơn. Tôi bắt đầu kết nối được với những gì mình đang ăn, tôi có thể cảm nhận được độ cứng hay mềm mại của các món khác nhau, vị ngon trong từng loại, các gia vị đi kèm, mùi hương và sự hòa quyện tổng thể. Dạ dày của tôi có vẻ hoạt động nhẹ nhàng hơn và tôi có thể ăn một lượng rất ít nhưng lại cảm giác được rất nhiều và vì thế tránh tình trạng no cành hông trong ăn uống. 

Có lẽ là nhờ cả tâm tình của người nấu và các bữa ăn luôn nhìn ra bãi biển đã mang lại cho chúng tôi quá nhiều cảm hứng đến mức các món ăn đơn giản nhưng khi được bày biện ra lại trở thành những bữa đại tiệc. Và tôi thề đó là một trong những  lần hiếm hoi tôi cảm thấy việc ăn thực vật ngon đến vậy. 

Chuyến đi đó đã tạo ra một thói quen ăn uống mới khi chúng tôi quyết định chuyển các bữa sáng hoàn toàn qua thuần chay và trong ngày có thêm một bữa ăn thực vật. Ngoài ra lượng thịt trong khẩu phần cũng giảm đi hơn rất nhiều. 

Chuyến đi thứ hai của tôi tại Đà Lạt ở một nông trại cafe sạch cũng mang đến cho tôi nhiều trải nghiệm thú vị về vị giác của mình. 

Trong bốn ngày chúng tôi chỉ dùng thực phẩm từ các khu trang trại trồng rau sạch gần đó. Ngay cả các gia vị nấu ăn cũng được chế biến từ thực vật nên bữa ăn không chỉ đầy đủ dưỡng chất mà còn rất ngon lành. 

Nếu bạn đang ăn chay vì niềm tin tôn giáo của mình, xin cứ tiếp tục. Vì dù cho có khác biệt về đức tin thì hành động của bạn cũng dẫn đến sự an lạc cho muôn loài. 

Nếu bạn ăn thực vật vì thật sự quan tâm sức khỏe bản thân và yêu thương các con vật thì xin cứ tiếp tục. Vì mỗi người chúng ta sống lành mạnh thì trái đất này đã xanh thêm một chút rồi. 

Nếu bạn muốn chuyển qua chế độ ăn thực vật bán phần – Ăn chay linh hoạt thì cũng đừng ngần ngại, xin hãy tiếp tục. Vì mỗi người đều cần thời gian thích nghi, chuyển đổi và quá trình nghiệm, ngộ. Có người chỉ cần bật công tắc là chuyển chế độ ăn nhưng cũng có người quá trình chuyển hoá này sẽ lâu hơn, thử thách hơn. 

Nếu bạn chưa hoàn toàn muốn ăn thực vật, xin hãy thử. Vì chỉ khi bạn thử nghiệm và quan sát trên chính mình bạn mới biết đâu là lựa chọn tốt nhất cho bản thân. 

Ăn chay hay nói đúng hơn là ăn thực vật hoàn toàn phù hợp với cơ thể tự nhiên của chúng ta vì vậy nó không liên quan đến tôn giáo, hay tín ngưỡng. Chỉ cần bạn thực sự quan tâm đến những gì đưa vào cơ thể mình mỗi ngày thì bạn đều có thể tự mình trải nghiệm hành trình này. 

Một Flexitarian – Ăn chay bán phần hay còn gọi là người ăn chay linh hoạt là một người có xu hướng ăn thực vật và hạn chế ăn động vật. Và trong nhóm động vật thì họ cũng hạn chế thịt đỏ, thịt trắng mà ưu dùng cá và một vài loại hải sản hơn. Một người theo chế độ ăn này không phải vì bị ép buộc theo một quy chuẩn mà chủ yếu vì chính bản thân họ và vì môi trường xung quanh. Họ chọn cách để cơ thể và tâm trí tìm cách thích nghi và chuyển hoá từ từ mà thông qua đó họ có thể quan sát, học hỏi và chiêm nghiệm từ chính quá trình này.