Những năm gần đây rộ lên khá nhiều những cửa hàng quần áo online, bày bán các mặt hàng secondhand (đồ cũ) – phần lớn là quần áo, váy đầm, trang sức hoặc đồ nội thất, trang trí nhà cửa. Điều đáng ngạc nhiên là, các cửa hàng ấy đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ từ các bạn trẻ. Bởi lẽ đương nhiên, hàng secondhand sẽ có giá rẻ hơn nhiều so với các sản phẩm đang được bày bán nhưng vẫn có chất liệu rất tốt, thậm chí còn trong tình trạng “mới cóng”.

Đây cũng là một điều đáng mừng: rằng dù vì lí do gì, các bạn trẻ cũng không ngần ngại sử dụng hàng second-hand và sẵn sàng ủng hộ các cửa hàng tư nhân cung cấp những sản phẩm tuy cũ nhưng chất lượng. Chính họ, tôi nghĩ, sẽ trở thành một thế hệ tiêu dùng sáng suốt, có trách nhiệm với chính bản thân và môi trường xung quanh.

Theo báo cáo của Viện Tài nguyên Thế giới, 1,2 tỷ tấn CO2 được thải vào khí quyển mỗi năm bởi ngành thời trang nhanh. Theo Cơ quan bảo vệ môi trường, chỉ riêng trong năm 2013 đã có 15,1 triệu tấn chất thải dệt may được sản xuất. Khi quần áo dệt may kết thúc ở bãi chôn lấp, các hóa chất trên quần áo, chẳng hạn như thuốc nhuộm, có thể gây hại đến môi trường khi bị rửa trôi xuống đất. Lượng chất thải dư thừa cũng gây ra vấn đề sử dụng nhiều địa điểm chỉ để chứa chất thải và rác. Đối với các mặt hàng quần áo không thể bán được, cách giải quyết chúng là thiêu hủy, thải vào môi trường một lượng lớn CO2.

Cụ thể, để thúc đẩy doanh số và tăng lợi nhuận, các nhãn hiệu thời trang nhanh như H&M, ZARA, Forever21,… đã liên tục cho ra các bộ sưu tập thời trang theo mùa, sản xuất nhiều sản phẩm có tuổi thọ ngắn nhằm kích thích tâm lý sợ bỏ lỡ, khiến khách hàng phải thường xuyên thay đổi “tủ quần áo” của mình. Do đó, số lượng quần áo dư thừa ngày càng nhiều – thậm chí có những món đồ chưa một lần được sử dụng đã bị gọi là “lỗi mốt”. 

Quá trình sản xuất của ngành thời trang nhanh cũng không đảm bảo an toàn lao động cho công nhân. Nhằm giảm giá sản phẩm và kích thích người tiêu dùng, các hãng thời trang lớn thường chọn gia công sản phẩm tại những đất nước có chi phí nhân công rẻ, thậm chí tại các nhà máy có chi phí sản xuất thấp, bỏ qua các biện pháp an toàn. Đỉnh điểm là vào tháng Tư năm 2013, nhà máy may mặc Dhaka tại Bangladesh đã bất ngờ sụp đổ, gây nên cái chết của 1134 người. Đây được xem là tai nạn hư hại kết cấu tòa nhà nguy hiểm nhất trong lịch sử nhân loại hiện đại và là thảm họa nhà máy may mặc chết người nhất trong lịch sử.

Vậy nên, ngành thời trang, đặc biệt là thời trang nhanh đã gây nên những tác hại khôn lường cho môi trường. Sự xuất hiện của các cửa hàng second-hand tựa như một giải pháp tích cực dưới hậu quả ảm đạm của ngành công nghiệp này. Việc quần áo có thể được sử dụng một lần nữa sẽ giảm thiểu số lượng sản phẩm dư thừa và cắt giảm lượng CO2 có thể phải thải ra môi trường trong quá trình xử lý chúng. Một nghiên cứu của WRAP cho thấy việc kéo dài vòng đời của một item thêm 3 tháng, từ 2 năm 2 tháng đến 2 năm 5 tháng, có thể giảm 5-10% lượng cacbon, nước và chất thải dư thừa.

Tuy nhiên, việc mua quần áo second-hand vô tội vạ cũng có tác động tiêu cực như việc bạn sử dụng thời trang nhanh vậy. Điều quan trọng ở đây là rằng, mỗi khách hàng nên có nhận thức rõ ràng về sự cần thiết của món đồ sẽ mua. Một tips hữu ích mà tôi đã áp dụng là: luôn tự hỏi mình 3 câu hỏi trước khi mua một món đồ nào đó:

Nếu câu trả lời cho tất cả những câu hỏi trên là có, tôi sẽ quyết định mua item ấy. Từ khi áp dụng biện pháp này, tôi đã giảm thiểu rất nhiều những món đồ không cần thiết, những lần “ngứa tay” lướt shopee mua sắm online và cũng giúp bản thân cảm thấy thanh thản hơn.

Nếu bạn không muốn sử dụng đồ second-hand, điều đó hoàn toàn ổn. Bạn có quyền lựa chọn phong cách của riêng mình. Tuy nhiên, xin hãy nhớ rằng, những quyết định của bạn có ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường xung quanh và đến chính đời sống của con cháu bạn sau này. Vậy nên, hãy lựa chọn một cách sáng suốt: một thương hiệu bền vững, minh bạch về quy trình sản xuất sản phẩm, về nguyên liệu sử dụng, về các chính sách lao động và cách xử lý sản phẩm khi chúng kết thúc vòng đời của mình.

Hãy mua sắm có trách nhiệm bởi sức khỏe của hành tinh này đều phụ thuộc vào những quyết định của bạn!