Là con người, chúng ta luôn có một điểm chung: ngọn lửa mãnh liệt khao khát được hạnh phúc và mãn nguyện với cuộc sống.

Dù là một đứa trẻ, một cô bé cậu bé ở tuổi vị thành niên còn đang cảm thấy bấp bênh, hay một người đã có gia đình, chúng ta đều tìm kiếm những điều có thể xoa dịu tâm hồn và mang đến cảm giác thoải mái. Nhưng câu hỏi là rằng: Liệu chúng ta có đang tìm kiếm hạnh phúc ở đúng chỗ?

Trinlay Rinpoche, một học giả và thiền giả với nhiều thành tựu, nói rằng cội nguồn của hạnh phúc nằm trong nhưng suy nghĩ thấu suốt. Các nhân tố ngoại cảnh có thể mang đến niềm vui chỉ khi chúng ta thật sự hạnh phúc từ bên trong. Theo Phật giáo, thiền định tôi rèn tâm trí để “không chìm đắm trong quá khứ hay suy ngẫm về tương lai”. Thiền giúp ổn định tâm trí trong “hiện tại” và giúp con người nhìn thấy được vẻ đẹp trước mắt.

Ngồi thiền kiến tạo một kết nối kiên định giữa nội tại con người và thế giới bên ngoài, giúp khơi dậy sức mạnh của cơ thể và hỗ trợ các tầng lớp ý thức lẫn tiềm thức của chúng ta. Cụ thể, những lợi ích của thiền định có thể được liệt kê dưới đây:

#1 | Tăng lòng thương cảm

Thiền từ bi (compassion meditation) kích hoạt các kết nối thần kinh đến những vùng não điều khiển cảm xúc tích cực như lòng thương cảm và tốt bụng. Dòng chảy sâu lắng mà thiền mang đến cho chúng ta giúp xây dựng sự liên kết xã hội và khiến ta trở thành một con người dễ mến và thân thiện hơn.

#2 | Cải thiện nhận thức

Các nhà nghiên cứu đều đồng ý rằng một cách tuyệt vời để gia tăng khả năng thành công là duy trì thực hành thiền định như một phần thói quen hàng ngày. Các nghiên cứu đã tiết lộ rằng cả thực hành thiền siêu việt (transcendental meditation) và thiền chánh niệm (mindfulness meditation) đều cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định của não bộ, có thể giúp mang lại sự thay đổi đáng mong đợi trong cuộc sống nghề nghiệp của chúng ta.

#3 | Giải phóng căng thẳng

Căng thẳng là cách cơ thể phản ứng với những tình huống không đoán trước được. Đối mặt với những mối nguy hại làm gia tăng nồng độ cortisol – hormone căng thẳng – và kích thích hệ thần kinh giao cảm điều khiển các phản ứng chống trả-hay-bỏ-chạy (fight-or-flight). Những nghiên cứu trên não của những thiền gia cho thấy họ có nồng độ cortisol ít hơn trong não – giải thích cho khả năng phục hồi và những kết nối sâu sắc của họ với bản thể chính mình.

#4 | Duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiền giúp cải thiện cảm xúc của con người về hình ảnh và giá trị của bản thân. Khi thiền, cơ thể chúng ta hình thành kết nối sâu sắc hơn với tâm trí và nhận thức được những suy nghĩ đang điều khiển cảm xúc và hành động của ta lúc bấy giờ.

Một nghiên cứu trên diện rộng của Jain, Walsh, Cahn vào năm 2015 đã chỉ ra rằng thiền định thường xuyên giúp giảm tỉ lệ mắc trầm cảm và các chứng liên quan đến rối loạn cảm xúc. Bên cạnh đó, những cách thực hành thiền định còn giúp kích thích suy nghĩ tích cực và cải thiện sức khỏe tinh thần của các cá nhân.

#5 | Cải thiện sự tập trung

Bạn đã bao giờ để ý cách thiền định khiến tâm trí bạn yên tĩnh và tập trung trong một khoảng thời gian không? Nhận thức chánh niệm đến với chúng ta một cách vô cùng tự nhiên khi ta thiền, và khi chúng ta chạm đến được trạng thái dòng chảy (flow state), tâm trí ta sẽ tự động hòa quyện với nhau. Một nghiên cứu về sức ảnh hướng của khóa học thiền 8 tuần cho thấy rằng những người thường xuyên thiền đã cải thiện được biên độ khả năng chú ý và tập trung của mình. Thậm chí, những người chỉ thiền trong một khoảng thời gian ngắn cũng đạt được sự tập trung lớn hơn so với những ai chưa từng thiền trước đây (Jha, krompinger, Baine, 2007).

Một cuộc khảo sát gần đây về tỷ lệ thiền trong dân số Hoa Kỳ cho thấy số lượng người lớn và trẻ em thực hành thiền mỗi ngày tăng lên rõ rệt (Black, Barnes, Clarke và Stussman, Nahin, 2018). Các nhà tâm lý học và các chuyên gia sức khỏe tâm thần đồng ý về hiệu quả của thiền trong việc giảm các rối loạn về thể chất, tinh thần và cảm xúc.

#1 | Thiền định và các chứng đau

Một nghiên cứu của Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp (NCCIH) cho thấy thiền chánh niệm làm giảm cảm giác đau trong cơ thể mà không cần dùng đến endorphine – một chất hóa học được sản xuất tự nhiên bởi não bộ khi cơ thể trải nghiệm các cơn đau hoặc căng thẳng (Cherkin, Sherman, Balderson, Cook, Anderson, Hawkes, Hansen và Turner, 2016) .

Nghiên cứu cho thấy việc kết hợp thực hành thiền với thuốc để điều trị các chứng đau như viêm xương khớp, đau đầu và các cơn đau mãn tính khác có thể hữu ích để cung cấp các biện pháp khắc phục lâu dài.

#2 | Thiền định và các chứng bệnh

Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp (NCCIH) ở Mỹ, đã tiến hành các nghiên cứu để khám phá tác động của thiền đối với các chứng rối loạn như:

  • Đau và đau cơ xơ hóa ở thanh thiếu niên.
  • Rối loạn liên quan đến căng thẳng ở thanh thiếu niên và người lớn.
  • Đau nửa đầu, đau đầu và các tình trạng tăng huyết áp.
  • Bệnh vẩy nến.
  • Lo lắng và trầm cảm.

Hầu hết các nghiên cứu và đánh giá của họ cho thấy rằng cam kết thực hành thiền hàng ngày sẽ cải thiện chất lượng cuộc sống tổng quan và có lợi ích lâu dài cho việc duy trì sức khỏe về mặt tinh thần và thể chất. Hơn nữa, các nghiên cứu cho thấy thiền có tác dụng tương tự như thuốc điều trị trầm cảm, lo âu và các vấn đề cảm xúc khác.

#3 | Thiền định và Hội chứng Ruột Kích thích (Irritable Bowel Syndrome – IBS)

Các nghiên cứu về tác động của thiền đối với Hội chứng ruột kích thích lần đầu tiên được tiến hành bởi American College of Gastroenterology tại Hoa Kỳ vào năm 2014 nhưng lại không có kết quả nào đáng kể. Sau đó, một số nghiên cứu trên những phụ nữ có các triệu chứng IBS nghiêm trọng cho thấy khi họ thực hành thiền chánh niệm thường xuyên trong hai tháng, các triệu chứng của họ đã giảm đáng kể.

Thực hành thiền đã giúp giảm bớt sự lo lắng liên quan đến IBS và cải thiện chất lượng cuộc sống của một cá nhân ở một mức độ lớn (Gaylord, Palsson, Garland, Faurot, Coble, Mann và Frey, 2011).

#1 | Định hướng tương lai của thiền

Trong khi hầu hết các nghiên cứu tập trung vào việc khám phá những lợi ích của thiền đối với sức khỏe thể chất và tinh thần, nghiên cứu về khoa học thiền đã kiểm tra mối liên hệ của thiền với tâm linh, sự siêu việt và những khả năng thần bí.

Các nhà nghiên cứu tin rằng những tác động liên kết như vậy của thiền định cũng quan trọng như những lợi thế chính của nó, và các thiền giả cũng nên giáo dục những người tìm đến thiền về những khía cạnh hoạt động này. Một nghiên cứu trên 1120 người tập thiền, bao gồm cả người mới bắt đầu và chuyên viên, cho thấy rằng thiền định phát triển cảm giác tôn trọng và yêu bản thân trong họ. Bên cạnh việc giúp họ đối phó với những tác nhân gây căng thẳng về tinh thần và thể chất, thiền cũng dẫn đường cho sự thức tỉnh và tự do về tinh thần.

#2 | Thiền tác động đến nhận thức con người thế nào?

Dự án Shamatha là một khám phá đột phá về những lợi ích tâm lý của thiền định. Dựa trên nghiên cứu này, một tạp chí về nâng cao nhận thức đã công bố nghiên cứu mà các nhà khoa học Anthony Zanesco và Clifford Saron, tiến sỹ Tâm lý học, đã chứng minh rằng việc liên tục thực hành thiền định đã cải thiện đáng kể sự chú ý và nhận thức.

Nghiên cứu được thực hiện trong hai giai đoạn tại Shambhala Mountain Center, Colorado, với mục đích kiểm tra tác dụng của thiền định chuyên sâu trên 60 thiền giả. Kết quả của cuộc điều tra đã có tác động mạnh mẽ và thu hút sự chú ý của các nhà sư Phật giáo kỳ cựu, thiền giả và các nhà khoa học trên toàn thế giới, bao gồm cả chính Đức Đạt Lai Lạt Ma, và cung cấp nhiều bằng chứng về cách các khóa tu thiền ba tháng đã cải thiện nhận thức và giá trị bản thân của những người tham gia như thế nào.

#3 | Tác dụng của thiền như một liệu pháp tâm lý

Một nghiên cứu về khả năng trị liệu của thiền định đã tiết lộ rằng:

  • Những người mới bắt đầu tập thiền trong 1-2 tháng cho thấy sức khỏe thể chất và tinh thần được cải thiện hơn những người không tập thiền trong cùng thời gian.
  • Những người mới bắt đầu và những người tập thiền thường xuyên cho thấy dấu hiệu hạnh phúc và lòng tự tôn cao hơn khi họ được ngẫu nhiên chỉ định tham gia vào các buổi thiền thay vì nhận các hình thức trị liệu thay thế.

#4 | Thiền và sức khỏe, hạnh phúc

Một bài báo về chủ nghĩa tâm linh châu Á đã đề xuất rằng thiền định có tác động tích cực đến hạnh phúc và sức khỏe của con người.

Theo dõi nghiên cứu của Tiến sĩ Herbert Benson về thiền định như một cơ chế để tìm ra ‘Sự cân bằng Tâm trí – Cơ thể’, các nhà nghiên cứu của bài báo này đã thảo luận về cách dòng chảy thiền định có thể giúp cơ thể bằng cách tối ưu hóa huyết áp, điều chỉnh các bệnh về tim, giảm căng thẳng, và điều chỉnh hoạt động của Hệ thần kinh giao cảm, chịu trách nhiệm cho các phản ứng chống trả hoặc bỏ chạy cực độ khi căng thẳng.

Sử dụng các nguyên tắc Phật giáo Tây Tạng cổ đại, nghiên cứu này đã minh họa khía cạnh khoa học của thiền định và giải thích tại sao tác dụng của việc thực hành thiền thường xuyên có thể vượt trội hơn các hình thức điều trị bằng khoa học hoặc các hình thức thay thế khác.

#1 | Tăng cường sức khỏe

Tập luyện và vận động cơ thể có thể không đủ để đạt được thể lực lý tưởng. Nhiều nhà khoa học, chuyên gia dinh dưỡng và các nhà nghiên cứu của các ngành khoa học sức khỏe đã chỉ ra rằng con đường dẫn đến sức khỏe nằm ở việc thay đổi lối sống toàn diện – bao gồm thực phẩm bổ dưỡng, tập luyện thể chất, yoga và thiền định thường xuyên.

Các nhà tâm lý học đồng ý rằng mục tiêu chính của thể dục là để trí óc và cơ thể hoạt động tốt như nhau. Nếu tâm trí của chúng ta bị vẩn đục bởi những suy nghĩ tiêu cực và căng thẳng, rất ít khả năng chúng ta được hưởng lợi từ bất kỳ chế độ tập luyện nào.

Thiền để giúp xóa bỏ những suy nghĩ hạn chế và thúc đẩy niềm tin vào bản thân, đồng thời cung cấp nguồn động lực liên tục cho não và cơ thể để tiếp tục hoạt động.

#2 | Tăng khả năng tập trung

Một số nghiên cứu về thiền và tác dụng của thiền đối với khả năng chú ý cho thấy cách thiền định kiểm soát sóng não alpha. Các sóng alpha trong não hoạt động để điều khiển cách chúng ta sử dụng các cơ quan cảm giác của mình và phản ứng với các kích thích bên ngoài.

Xem xét số lượng nguồn gây mất tập trung mà chúng ta gặp phải trong thế giới truyền thông ngày nay, nhóm các nhà khoa học của nghiên cứu này đã tạo ra một chương trình thiền chánh niệm kéo dài 8 tuần và đánh giá những người tham gia hoàn thành khóa học cho thấy sự nhạy cảm cao hơn đối với các kích thích thị giác, thính giác và xúc giác.

#3 | Tăng khả năng miễn dịch

Các nghiên cứu về tác động của thiền trong việc giảm nguy cơ ung thư cho thấy thư giãn đầu óc và thực hành thiền định làm tăng số lượng tế bào lympho trong cơ thể và giúp phát triển một lá chắn tự nhiên để chống lại các tế bào độc hại tạo ra căn bệnh nguy hiểm.

Mặc dù nghiên cứu vấp phải nhiều chỉ trích, những phát hiện của nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng đáng kể về cách thiền định có thể giúp chúng ta miễn nhiễm với nhiễm trùng và một số loại bệnh tật.

#4 | Giảm tỉ lệ mắc bệnh mất trí nhớ do lão hóa

Bằng cách cải thiện khả năng chú ý và tập trung, thiền định giúp tâm trí trở nên trẻ hơn. Thực hành thiền định như phương pháp Kirtan Kriya, bằng cách tụng một câu thần chú cùng với một số chuyển động ngón tay cụ thể để cải thiện sự tập trung, có thể giúp cải thiện trí nhớ ở bệnh nhân sa sút trí tuệ.

Bên cạnh việc giảm căng thẳng, các bài tập thiền định như vậy cũng hỗ trợ các vấn đề về giảm trí nhớ do lão hóa. Các nhà khoa học nói rằng khuyến khích người lớn tuổi tập thiền ít nhất hai phút mỗi ngày có thể mang lại sự khác biệt đáng kể trong cách họ phải đối phó với chứng rối loạn trí nhớ.

#5 | Phương pháp trị liệu tốt hơn cho các chứng nghiện

Để có thể vượt qua vấn đề lạm dụng chất kích thích ở mọi lứa tuổi đòi hỏi rất nhiều sự tự chủ và kỷ luật. Thiền định giúp phá bỏ rào cản của sự phụ thuộc đó. Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện các buổi thiền trong các chương trình phục hồi chức năng có thể giúp một bệnh nhân phụ thuộc hoặc nghiện chất kích thích kiểm soát các xung động và giảm các triệu chứng cai thuốc.

Nếu thường xuyên thiền định, những người lạm dụng chất kích thích sẽ ít bộc lộ sự hung hăng và các cơn thèm. Ngoài ra, họ còn có những dấu hiệu nâng cao nhận thức về bản thân và thường hồi phục sớm hơn những người không tập thiền. Thiền có trực tiếp góp phần kiểm soát cơn nghiện hay không vẫn còn là vấn đề cần nghiên cứu, nhưng tác động của thiền trong việc mang lại sự thay đổi tinh thần tích cực ở người nghiện là không thể phủ nhận và đều được chấp nhận rộng rãi.

Nguồn: Positive Psychology